Kościół dziekański Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Polnej

Jako budowniczy wymieniany jest mistrz z Kutnohory, Jan Baptista Spinetti. Trójnawowa barokowa bazylika jest jedną z najpotężniejszych w naszym kraju – ma 63 m długości, 26 m szerokości i 22 m wysokości. Wystrój kościoła, zaliczany do najbardziej imponujących wnętrz sakralnych w naszym kraju, wykonali malarz Luca Antonio Colomba oraz wybitny sztukator Giacomo Antonio Corbellini.

Wokół świątyni z trzech stron wzniesiono mur otaczający, który od strony zachodniej przecina taras i klatka schodowa. Pod schodami znajduje się kamienna fontanna z kolumną i rzeźbą putta pośrodku, a nad nią umieszczono posągi św. Piotra i św. Pawła. Rzeźby te, wraz z pozostałymi dwunastoma posągami apostołów – obecnie umieszczonymi na moście zamkowym w Žďáru nad Sázavou – miały pierwotnie znajdować się na wolutach wystających po obu stronach świątyni ponad dachami naw bocznych.
Wieża o wysokości 64 m została wzniesiona w 1895 roku według projektu architekta Františka Schmoranze, po tym jak pierwotna wieża spłonęła w pożarze w 1863 roku.

W 1895 roku na wieży umieszczono dzwony i nowy mechanizm zegarowy. Oprócz dużego ołtarza głównego w nawie głównej w obu nawach bocznych znajduje się jeszcze 8 mniejszych ołtarzy bocznych. Pod posadzką z 1713 roku, wykonaną częściowo ze starych nagrobków z imponującą dekoracją heraldyczną, znajduje się krypta szlacheckiego rodu Žejdliców, którzy posiadali Polną w latach 1597–1623. Duże barokowe organy, arcydzieło Jana Davida Siebera z 1708 roku, uzupełniają mniejsze, bardzo rzadkie organy z końca XVI wieku (tzw. literackie) z napędem pasowym. Cenną pamiątką jest protestancka cynowa chrzcielnica z 1617 roku, wykonana przez lokalnego cynownika Dopplera.

Swoją własną historię mają dzwony kościelne. Najstarsze z nich zostały „zarekwirowane” na potrzeby wojenne w 1916 roku, a te nowsze – wykonane po 1924 roku – spotkał ten sam los: w 1942 roku zostały wywiezione do Niemiec. Trzy nowe dzwony, zakupione ze zbiórek wiernych, zostały poświęcone w 1998 roku.

Przede wszystkim dzięki imponującemu wykonaniu motywów figuralnych we wnętrzu kościół ten zaliczany jest do klejnotów architektury barokowej w Czechach.

Po całkowitej renowacji kościół jest otwarty dla zwiedzających (zwiedzanie wnętrza, wystawa sztuki sakralnej, wejście na wieżę).

Zdjęcie: m-ARK, archiwum Vysočina Tourism, Ludmila Vomlelová