Z Doubravką przez Góry Żelazne: trasą rowerową śladami pamięci gigantycznych drzew

Wyjątkową atrakcją, z którą w Górach Żelaznych spotykamy się w zaskakująco dużym stopniu, są ogromne drzewne giganty – wielowiekowe olbrzymy, lipy, pamiętające całe genealogie czeskich królów i od zarania dziejów wyznaczające stare szlaki w krajobrazie. Trasę rowerową po Górach Żelaznych można bardzo dobrze uzupełnić wędrówką pieszą w pobliskiej, dzikiej i skalistej dolinie rzeki Doubravy koło Sokolovců lub wizytą w muzeum i zwiedzaniem atrakcji miasta Chotěboř.

Chociaż miasto Chotěboř wydaje się idealnym punktem wyjścia na wycieczki w Góry Żelazne, to jednak w celu skrócenia trasy, a także uniknięcia różnicy wysokości między miastem a doliną rzeki Doubravy, jako punkt startowy wybierzemy miejscowość Libice nad Doubravou. Nie jest to pozbawione symboliki – zgodnie z tradycją Libice są najstarszą osadą regionu, położoną przy średniowiecznym szlaku handlowym „Libická stezka”, od którego wzięła swoją nazwę. Wyruszamy więc w podróż po historii tego malowniczego regionu bezpośrednio od jego źródła. 

W zadbanej miejscowości nic nie przypomina dawnej świetności kupieckiej metropolii, więc ruszymy szeroką doliną rzeki Doubravy w kierunku Bezděkova, aby pod stromym zboczem Gór Żelaznych znaleźć przełęcz, przez którą pokonamy przewyższenie aż do głównego grzbietu. Znajduje się ona za osadą Štěpánov z zamkiem, gdzie, pełni świeżych sił, ruszymy doliną potoku przez Sloupno, pokonując 3 km podjazdu drogą aż do Slavíkova. Stąd udamy się drogą na główny grzbiet Gór Żelaznych, a podjazd będzie trwał aż do malowniczej górskiej osady o charakterystycznej nazwie Horní Vestec. Drewniane domki leżą tuż pod najwyższym punktem grzbietu o tej samej nazwie – Vestec.

Droga doprowadzi nas do nadajnika w pobliżu najwyższego wzniesienia o wysokości 668 metrów n.p.m. Znajduje się on 100 metrów dalej, pośrodku pola, ale w żaden sposób nie sugeruje znaczącej wysokości tego punktu, ponieważ nie jest to najwyższy szczyt Gór Żelaznych. Ten znajduje się 18 kilometrów dalej na wschód. Z nadajnika na Vescie rozciąga się jednak pierwszy piękny widok na krajobraz w kierunku wschodnim. A właśnie widoki będą główną atrakcją tej części naszej wycieczki grzbietem gór. Trasę widokową stanowią teraz małe drogi między osadami. W kierunku kolejnego znaczącego szczytu – Spálavy (663 m n.p.m.) – przejedziemy przez Barovice do Křemenicy, gdzie natrafimy na europejski szlak długodystansowy EuroVelo 4 oraz Szlak Praski nr 1. Trasy te zaprowadzą nas do Chloumku, gdzie z nich zejdziemy i pojedziemy drogą do Spálavy, położonej u podnóża szczytu o tej samej nazwie.

Malowniczą osadę zdobi pierwsze z drzew-gigantów na naszej trasie – ponad 500-letnia lipa spálawska. Kilkaset metrów dalej mijamy szczyt, na którym stoją nadajniki, a trasa zmienia się w polną i leśną ścieżkę, którą podążamy zgodnie z zielonym szlakiem turystycznym aż do Modletína. Niewielkie zejście z głównego grzbietu rekompensuje nam wizyta w tym miejscu w pradawnych uzdrowiskach, przypominających dawny źródło lecznicze, przy którym w swoim czasie szukał ukojenia nawet nasz „ojciec ojczyzny”, cesarz Karol IV. Chociaż od źródła nie ma już śladu od 100 lat, dawne budynki uzdrowiskowe i kościół w miejscu źródła mogłyby opowiedzieć o przeszłości. 

Ponownie „wsiadamy” na szlak EV4 i po ponownym wejściu na grzbiet w Rušinowie trasa prowadzi nas do Klokočova. Na wiejski plac od tysiąclecia rzuca swój cień jedno z najstarszych drzew w całym kraju – ogromna lipa klokočovska. To pradawne drzewo o prawdziwie królewskim majestacie, otoczone tablicami pamiątkowymi, przypomina legendy, zgodnie z którymi służyło jako punkt orientacyjny na bagnistych starych szlakach, a swoim cieniem dało odpocząć nawet cesarzowi Karolowi. Jedyny żyjący świadek czasów naszych najsłynniejszych królów! Gdy oderwiemy wzrok od tego drzewnego giganta, miniemy jeszcze pałacyk w Klokočovie w kierunku Hoješína. 

Kto chce zrobić mały objazd, może odwiedzić tę kolejną osadę, już w zasięgu wzroku od słynnego rekreacyjnego zbiornika wodnego Seč, a w sąsiedztwie pałacu, w domu nr 42, umówić się z właścicielem na przejażdżkę malutką kolejką ogrodową. My opuścimy grzbiet Gór Żelaznych już przy skrzyżowaniu prowadzącym do Jeřišna, skąd stromym zjazdem zjedziemy drogą przez osadę Podhořice. Tam natrafimy na tablice informacyjne Szlaku Poznania, które przybliżają turystom atrakcje regionu od Chotěboře aż po Humpolec.

W Jeřišnie skierujemy się drogą wzdłuż podnóża grzbietu Gór Żelaznych i rzeki Doubravy z powrotem w kierunku Libicy. Po drodze natrafimy na Maleč, którego zamek jest związany z życiem i twórczością Františka Palackiego oraz Františka Ladislava Riegra. Od 2018 roku w zamku działa muzeum poświęcone tym dwóm wybitnym postaciom. Na placu wiejskim nie ominie nas plenerowa ekspozycja geologiczna, przedstawiająca skały typowe dla obszaru Narodowego Geoparku Żelazne Góry. Na skrzyżowaniu przy miejscowości Hranice skręcimy w boczną drogę, kierując się ku ostatniemu celowi trasy – osadzie Lány. 

Na jej końcu po raz trzeci zatrzymamy się przy zapierającej dech w piersiach, żywej majestatycznej 500-letniej lipie z Lán, która dzieli losy swoich sióstr, które już odwiedziliśmy. A ostatnie dwa kilometry zaprowadzą nas z powrotem na plac w Libicy.

Zdjęcia: Aleš Motejl, Martin Dubský, Michal Petrů, Petr Hejda