Szlak cysterski A – długi

Odkryjcie historię przemiany dzikich, przygranicznych lasów w kwitnący krajobraz kulturowy, którego wartość do dziś docenia cała Europa. Na trasie czekają na Państwa punkty edukacyjne, arkusze z zadaniami dla dzieci i dorosłych oraz wyjątkowa okazja do poznania obszaru, który jest częścią międzynarodowej sieci Cisterscapes, wyróżnionej prestiżowym znakiem European Heritage Label.

Wędrówka rozpoczyna się bezpośrednio na placu Republiky w Żďarze, przy Starym Ratuszu, gdzie mieści się Centrum Turystyczne Krajobrazu Cysterskiego. Trasa najpierw zaprowadzi Państwa do kościoła parafialnego św. Prokopa, który przypomina o wspólnej historii miasta i klasztoru sięgającej aż do XIII wieku. Stamtąd trasa skręca wzdłuż rzeki Sázavy, która dla mnichów była dosłownie arterią życia i gospodarki. Napędzała młyny, tartaki, browar i młynarnię. Mijając staw Dívka, dotrzesz do obszaru, który stanowił podstawę gospodarki wodnej posiadłości cysterskiej. W czasach największego rozkwitu liczyło się tu aż 80 stawów, na czele z najstarszym stawem Bránský i „morzem Wyżyny” – Wielkim Dářkiem. Tutejsza tradycja hodowli ryb trwa do dziś dzięki hodowli słynnego karpia ze Žďáru.

Leśną ścieżką idziecie dalej do wyjątkowego zabytku techniki – Šlakhamr (młyn Brdíčka) z działającym młotem kowalskim napędzanym wodą, który utrzymuje w ruchu Muzeum Techniki w Brnie. Wynalezienie młota wodnego w połowie XIV wieku spowodowało przeniesienie przemysłu ciężkiego właśnie nad bieg rzeki Sázavy i dało początek lokalnym osadom młotarskim. Mijając formację skalną Rozštípená skála, dotrzesz do miejsca zwanego Koncem świata, gdzie przekroczysz historyczną granicę czesko-morawską. Wejdziecie na wzgórze Peperek, którego nazwa nawiązuje do niemieckiego słowa „Bergwerk” (kopalnia), ponieważ cystersowie wydobywali tu wysokiej jakości limonit do swoich hut.

Nieco dalej droga zaprowadzi was do romantycznego leśnego jeziorka Vápenice, które powstało w wyniku zalania głębokiego kamieniołomu krystalicznego marmuru. Marmur ze Žďáru był niezastąpiony dla klasztornych budowniczych – wypalano z niego wapno (między innymi do budowy kościoła na Zelené hoře) oraz rzeźbiono z niego architektoniczne żebra i portale. Niedaleko stąd, w miejscu widokowym, znajduje się wyjątkowe skrzyżowanie starych dróg, gdzie w XIII wieku stała pierwotna osada targowa Žďár.

W ostatniej trzeciej części szlak skręca wokół najwyżej położonego budynku w Žďáru – Starego Dworu. Ten trójboczny kompleks gospodarczy służył już od XVII wieku do hodowli setek owiec, a obecnie rodzina Kinskich wykorzystuje go do trzymania koni. Przez ulicę Dvorską, obok dworu Lyra autorstwa Santiniego i barokowego kamiennego mostu, dotrzesz do celu całej wędrówki, którym jest dzisiejszy Zamek Žďár (dawny klasztor cystersów). Stąd trasa prowadzi do monumentalnej bazyliki Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Mikołaja, średniowiecznych ogrodów, interaktywnego Muzeum Nowej Generacji oraz do kultowego punktu widokowego na Górę Zieloną.